Noria Strata
Blog / οδηγοί

Πώς εξορύσσεται το μάρμαρο και ο γρανίτης: από το βουνό στο μπλοκ

Περίληψη
Τα λατομεία διακοσμητικών λίθων κόβουν ή σχίζουν μεγάλους πάγκους από το μέτωπο, τους ρίχνουν πάνω σε στρώμα από χώμα και θραύσματα και τους τετραγωνίζουν σε μπλοκ, συνήθως 5 έως 15 τόνων. Το μάρμαρο κόβεται κυρίως με διαμαντοσύρμα και αλυσοπρίονο· ο γρανίτης συχνά σχίζεται με πυροκροτητικό κορδόνι. Τα βήματα, τα μηχανήματα και τι στοιχίζει το καθένα σε πέτρα, με πηγές.
Τοίχοι λατομείου γρανίτη κομμένοι σε βαθμίδες, με κομμένες όψεις και βλάστηση στα πατήματα
Περιεχόμενα
  1. 1Λατομείο, όχι ορυχείο
  2. 2Από το μέτωπο στο μπλοκ, σε έξι βήματα
  3. 3Το διαμαντοσύρμα
  4. 4Αλυσοπρίονα, σχίσιμο και εκρηκτικά
  5. 5Υπαίθριο και υπόγειο λατομείο
  6. 6Πόσο από το βουνό γίνεται μπλοκ
  7. 7Από το δάπεδο του λατομείου στο εργοστάσιο
  8. 8Συχνές Ερωτήσεις

Με μια ματιά

  • Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ ορίζει τον διακοσμητικό λίθο (dimension stone) ως πέτρα που εξορύσσεται για να δώσει μπλοκ ή πλάκες συγκεκριμένου μεγέθους και σχήματος· το χρώμα, το σχέδιο και το φινίρισμα είναι επίσης συνήθεις απαιτήσεις1.
  • Τα εμπορικά μπλοκ είναι υγιή, ορθογώνια μπλοκ που «συνήθως ζυγίζουν 5 έως 15 t» και συχνά κόβονται σταδιακά από αρχικούς πάγκους χιλιάδων κυβικών μέτρων2.
  • Το διαμαντοσύρμα λατομείου φέρει πέρλες διαμέτρου 10–11 mm, 35–43 ανά μέτρο2· σε λατομείο τραβερτίνη στο Ιράν έκοβε περίπου 5,5 έως 7 m² επιφάνειας την ώρα, με ταχύτητα σύρματος 30 m/s9.
  • Η Καρράρα έκοβε μάρμαρο με ελικοειδές ατσάλινο σύρμα και χαλαζιακή άμμο από το 1895 ως περίπου το 19783· το διαμαντοσύρμα έφτασε στα λατομεία της στα τέλη της δεκαετίας του 19705.

Λατομείο, όχι ορυχείο

Το μάρμαρο και ο γρανίτης για δόμηση φεύγουν από το βουνό σε μεγάλα, υγιή μπλοκ, όχι σε κομμάτια από ανατίναξη. Η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS) ορίζει τον διακοσμητικό λίθο (dimension stone) ως «φυσικό πετρώδες υλικό που εξορύσσεται με σκοπό να δώσει μπλοκ ή πλάκες που πληρούν προδιαγραφές μεγέθους (πλάτους, μήκους και πάχους) και σχήματος», και προσθέτει ότι το χρώμα, η υφή και το σχέδιο και το φινίρισμα της επιφάνειας είναι επίσης συνήθεις απαιτήσεις1. Στα ελληνικά λέμε συχνά «εξόρυξη», αλλά ο χώρος είναι λατομείο και όχι ορυχείο: όλος ο σκοπός είναι να βγει η πέτρα ολόκληρη, χωρίς να ραγίσει.

Αυτό που πουλάει ένα λατομείο είναι το εμπορικό μπλοκ. Μια μελέτη ιταλικών λατομείων του Πολυτεχνείου του Τορίνο το περιγράφει ως υγιές μπλοκ «σε σχήμα ορθογωνίου παραλληλεπιπέδου, που συνήθως ζυγίζει 5 έως 15 t, κατάλληλο για περαιτέρω επεξεργασία και για την παραγωγή πλακών ή άλλων αρχιτεκτονικών στοιχείων»2. Η ίδια μελέτη περιγράφει δύο δρόμους για να φτάσει κανείς εκεί2:

  • Πρώτα μεγάλοι πάγκοι. «Μεγάλες ποσότητες πέτρας, συνήθως της τάξης των χιλιάδων m³», αποκόπτονται από τον βράχο με τις αρχικές τομές και στη συνέχεια χωρίζονται σταδιακά σε εμπορικά μπλοκ· ό,τι δεν είναι κατάλληλο απορρίπτεται στην πορεία.
  • Μπλοκ κατευθείαν από τον βράχο. Τα εμπορικά μπλοκ κόβονται απευθείας από τον βράχο, μέθοδος που «εφαρμόζεται κυρίως σε πολύ κανονικά και ομοιογενή κοιτάσματα και ιδίως σε υπόγειες εκμεταλλεύσεις».

Τα περισσότερα υπαίθρια λατομεία δουλεύουν με τον πρώτο τρόπο, κατεβαίνοντας σε βαθμίδες. Το υπόλοιπο άρθρο ακολουθεί έναν πάγκο, το κομμάτι που αποκόπτεται από το μέτωπο, μέχρι το εργοστάσιο.

Από το μέτωπο στο μπλοκ, σε έξι βήματα

Η σειρά και τα εργαλεία αλλάζουν ανάλογα με την πέτρα και το λατομείο. Η σειρά παρακάτω είναι το συνηθισμένο μοτίβο σε ένα υπαίθριο λατομείο μαρμάρου σαν αυτά της Καρράρας, από ιταλικές πηγές2,6,7.

  1. Σχεδιασμός της κοπής. Το λατομείο μελετά πρώτα το μέτωπο: τη χάραξη της κοπής, την κατεύθυνσή της και τα σημεία όπου θα ανοιχτούν τρύπες. Μετά οριοθετείται η περιοχή6.
  2. Διάτρηση. Ανοίγονται τρύπες στον βράχο, ώστε να περάσει το σύρμα και να κλείσει σε βρόχο γύρω από το κομμάτι που θα κοπεί6.
  3. Αποκοπή του πάγκου. Σε υπολογιστικό παράδειγμα της μελέτης του Τορίνο, ένας αρχικός πάγκος 512 m³ χρειάζεται τρεις τομές, όταν μία κατακόρυφη πλευρά είναι ήδη ανοιχτή και δεν βοηθά καμία φυσική ασυνέχεια, ένα «εύκολο επίπεδο»2. Ιταλικές αναφορές ατυχημάτων σε πάγκους μαρμάρου περιγράφουν την πρώτη τομή στη βάση όλου του πάγκου με αλυσοπρίονο και μετά μια κατακόρυφη τομή στην πλάτη7.
  4. Ώθηση. Επίπεδα υδραυλικά μαξιλάρια, δύο λεπτά ατσάλινα φύλλα συγκολλημένα μεταξύ τους που γεμίζουν με νερό υπό πίεση από ηλεκτρική αντλία, μπαίνουν στις τομές. Καθώς φουσκώνουν, ο πάγκος ανατρέπεται πάνω στο δάπεδο του λατομείου7.
  5. Στρώμα για την πτώση. Εκεί όπου θα πέσει, το λατομείο στρώνει χώμα ανακατεμένο με θραύσματα πέτρας, για να μαλακώσει το χτύπημα7.
  6. Τετραγωνισμός σε μπλοκ. Στο δάπεδο, ο πάγκος τετραγωνίζεται σε μπλοκ εμπορικού μεγέθους7. Κάθε μπλοκ μετριέται έπειτα. Το EN 1467:2022 ορίζει μικτό, καθαρό και εμπορικό μέγεθος για το ακατέργαστο μπλοκ13· πώς γίνεται αυτό και πόσο μπορεί να διαφέρουν τα τρία, στο άρθρο μας για το πώς μετριέται ένα μπλοκ.
Εμπορικά μπλοκ · συνήθως 5–15 t

Βήμα 6 από 6

Τετραγωνισμός σε μπλοκ

Στο δάπεδο ο πάγκος τετραγωνίζεται σε εμπορικά μπλοκ, συνήθως 5 έως 15 τόνων το καθένα. Κάθε μπλοκ μετριέται έπειτα.

1. Σχεδιασμός της κοπήςΤο λατομείο μελετά το μέτωπο: τη χάραξη της κοπής, την κατεύθυνσή της και πού θα ανοιχτούν οι τρύπες. Μετά οριοθετείται η περιοχή.

2. ΔιάτρησηΑνοίγονται τρύπες στον βράχο ώστε να συναντηθούν. Το σύρμα περνά μέσα από αυτές και κλείνει σε βρόχο γύρω από το κομμάτι που θα κοπεί.

3. Αποκοπή του πάγκουΤομές ελευθερώνουν τον πάγκο στη βάση, στην πλάτη και στο πλάι· εδώ η μία άκρη είναι ήδη ανοιχτή. Στις ιταλικές αναφορές, πρώτα κόβεται η βάση με αλυσοπρίονο.

4. ΏθησηΕπίπεδα υδραυλικά μαξιλάρια, δύο λεπτά ατσάλινα φύλλα συγκολλημένα μεταξύ τους, μπαίνουν στην τομή της πλάτης. Μια αντλία τα γεμίζει με νερό υπό πίεση και, καθώς φουσκώνουν, ο πάγκος αρχίζει να γέρνει.

5. Στρώμα για την πτώσηΕκεί όπου θα πέσει, το λατομείο στρώνει χώμα ανακατεμένο με θραύσματα πέτρας. Ο πάγκος ανατρέπεται πάνω του και το στρώμα μαλακώνει το χτύπημα.

6. Τετραγωνισμός σε μπλοκΣτο δάπεδο ο πάγκος τετραγωνίζεται σε εμπορικά μπλοκ, συνήθως 5 έως 15 τόνων το καθένα. Κάθε μπλοκ μετριέται έπειτα.

Εικόνα 1. Από το μέτωπο στο μπλοκ: τα έξι βήματα ενός υπαίθριου λατομείου μαρμάρου σε μία σκηνή.Πηγή: 2,6,7.

Το διαμαντοσύρμα

Το μηχάνημα που άλλαξε τη λατόμευση είναι ένας βρόχος από ατσάλινο συρματόσχοινο με διαμαντένιες πέρλες. Η μελέτη του Τορίνο περιγράφει τις πέρλες: είναι «πάντα εμποτισμένες με συνθετικά διαμάντια· η διάμετρός τους είναι 10–11 mm και υπάρχουν 35–43 πέρλες ανά μέτρο σύρματος»2. Ο βρόχος περνά από τις τρύπες και γύρω από το κομμάτι που κόβεται, και ψεκάζεται με νερό καθώς κόβει6. Ένας κινητήριος τροχός τον γυρίζει, ενώ το μηχάνημα τον κρατά τεντωμένο. Σε μελέτη πεδίου στο λατομείο τραβερτίνη Targh στο Ιράν, ένα μηχάνημα 45 kW κινούσε το σύρμα με 30 m/s σε τροχαλία 600 mm, με δύναμη έλξης 930 N9.

12345
Το σύρμα από κοντά
  1. 1 Τρύπες διάτρησης που συναντιούνται μέσα στον βράχο
  2. 2 Τομή μέχρι τώρα
  3. 3 Κινητήριος τροχός του μηχανήματος
  4. 4 Ψεκασμός νερού στην τομή
  5. 5 Φορά κίνησης
  6. ◦ Βρόχος διαμαντοσύρματος: ατσάλινο συρματόσχοινο με διαμαντένιες πέρλες διαμέτρου 10–11 mm, 35–43 ανά μέτρο
55%
Εικόνα 2. Πώς κόβει το διαμαντοσύρμα: ο βρόχος περνά από δύο τρύπες που συναντιούνται μέσα στον βράχο, και το μηχάνημα τον κρατά τεντωμένο όσο τραβά την τομή.Πηγή: 2,6,9.

Το πόσο γρήγορα κόβει εξαρτάται από την πέτρα και από το σύρμα. Στη μελέτη του Targh, τα σύρματα έκοβαν περίπου 5,5 έως 7 m² επιφάνειας την ώρα σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους. Η καλύτερη διάταξη είχε 31 πέρλες ανά μέτρο, και οι πέρλες έκοβαν καλύτερα στο μεσαίο τρίτο της ζωής τους9. Μια ανασκόπηση των μεθόδων εξόρυξης του 2023 χαρακτηρίζει την κοπή με διαμαντοσύρμα «εξαιρετικά αποδοτική τεχνική που μειώνει τη φύρα και εξασφαλίζει την ποιότητα», και αναφέρει ως προβλήματα που μένουν το υψηλό κόστος και το σπάσιμο του σύρματος10.

Ένα σύρμα δεν πετιέται όταν φθαρούν οι πρώτες πέρλες. Ανακατασκευάζεται: οι φθαρμένες πέρλες αντικαθίστανται και το σύρμα ξανασυναρμολογείται, «έως 5 φορές, συνήθως 1–2 φορές για σκληρά πετρώματα»2. Στη σκληρή πέτρα συχνά δουλεύει «μέχρι θανάτου», ώσπου να φθαρούν τελείως τα κοπτικά του2.

Συρματοκοπτικό μηχάνημα σε κοντές ράγες σε λατομείο λευκού μαρμάρου· το σύρμα με τις πέρλες τρέχει από δύο τρύπες του πάγκου στον κινητήριο τροχό. Εικόνα από τεχνητή νοημοσύνη.
Εικόνα 3. Συρματοκοπτικό μηχάνημα σε λατομείο μαρμάρου. Εικόνα που φτιάχτηκε με τεχνητή νοημοσύνη για αυτό το άρθρο, όχι φωτογραφία συγκεκριμένου λατομείου.Πηγή: μέθοδος από 2,6.

Πριν από το διαμάντι: το ελικοειδές σύρμα

Η Καρράρα έκοβε μάρμαρο με σύρμα πολύ πριν από τα διαμάντια. Το ελικοειδές σύρμα ήταν τρία ατσάλινα σύρματα στριμμένα σε έλικα. Τα αυλάκια του μετέφεραν ένα μείγμα νερού και χαλαζιακής άμμου κατά μήκος της τομής, και η άμμος, πιεσμένη από το σύρμα, έσκαβε στο μάρμαρο αυλάκι πλάτους 8–10 mm3. Ο κατάλογος του Δημοτικού Μουσείου Μαρμάρου της Καρράρας αναφέρει την επιχείρηση του Adolfo Corsi ως την πρώτη που το χρησιμοποίησε στα λατομεία, το 1895, και χρονολογεί τη χρήση του περίπου από το 1895 ως το 19783. Το σύρμα έτρεχε σε μακριά κυκλώματα από τροχαλίες πάνω σε σιδερένιους στύλους, σύστημα που οι λατόμοι έλεγαν «poteaux»4. Τα αρχεία του μουσείου αποδίδουν την εφεύρεση σε δίπλωμα ευρεσιτεχνίας του Eugène Chevallier στο Βέλγιο, του 18543.

Το κέρδος ήταν μεγάλο. Ένα εκλαϊκευτικό κείμενο για τις τεχνικές της Καρράρας γράφει ότι μια κοπή που έπαιρνε ένα με δύο μήνες γινόταν σε τρεις με τέσσερις μέρες6. Το διαμαντοσύρμα έφτασε στα λατομεία της Καρράρας στα τέλη της δεκαετίας του 1970, μετά από δοκιμές την προηγούμενη δεκαετία5.

Αλυσοπρίονα, σχίσιμο και εκρηκτικά

Αλυσοπρίονα. Το αλυσοπρίονο λατομείου κινεί μια οδοντωτή αλυσίδα γύρω από έναν βραχίονα, σαν ένα πολύ μεγάλο αλυσοπρίονο. Στα λατομεία διακοσμητικών λίθων χρησιμοποιείται «ως κύριο ή βοηθητικό» μηχάνημα8. Η μελέτη του Τορίνο κατατάσσει την κοπή με αλυσίδα στις τρεις καθιερωμένες μεθόδους της Ιταλίας, «μόνο για μαλακά πετρώματα»2. Στις ιταλικές αναφορές για πάγκους μαρμάρου κάνει την τομή της βάσης7.

Σχίσιμο. Η πιο παλιά μέθοδος χρησιμοποιείται ακόμη, σε νεότερες μορφές. Οι λατόμοι της Καρράρας άνοιγαν τις ρωγμές με σιδερένιες σφήνες, ή έβαζαν ξύλινες σφήνες και τις έβρεχαν, ώστε το ξύλο να φουσκώσει και να σχίσει την πέτρα5. Σήμερα μια σειρά από τρύπες σχίζεται με σφήνες (plug and feather) ή με διογκωτικά υλικά, που φουσκώνουν μέσα στις τρύπες χωρίς έκρηξη11.

Εκρηκτικά. Στον σκληρό γρανίτη, η μελέτη του Τορίνο σε λατομεία του Πιεμόντε και της Σαρδηνίας διαπίστωσε ότι «το πιο οικονομικό σύστημα παραγωγής, τουλάχιστον για τις αρχικές τομές, είναι ακόμη το σχίσιμο με εκρηκτικά»2. Δεν πρόκειται για ανατίναξη της πέτρας σε κομμάτια. «Πολύ λεπτά γραμμικά φορτία» πυροκροτητικού κορδονιού μπαίνουν σε παράλληλες, πυκνές τρύπες, σφραγίζονται με νερό και πυροδοτούνται μαζί· σε σωστά εκτελεσμένες εργασίες «τα μισά αποτυπώματα των τρυπών διακρίνονται τέλεια και δεν δημιουργούνται πρόσθετες ρωγμές»2. Οι συγγραφείς υπολόγισαν ότι 12.000 km πυροκροτητικού κορδονιού τον χρόνο πήγαιναν σε αυτή τη δουλειά στην Ιταλία2. Το μάρμαρο έχει άλλη ιστορία. Η Καρράρα χρησιμοποιούσε φουρνέλα με πυρίτιδα σε μεγάλη κλίμακα ως τις αρχές του 20ού αιώνα, με «μεγάλη σπατάλη υλικού», και μετά πέρασε σε πιο ελεγχόμενες εκρήξεις· εκρηκτικά χρησιμοποιούνται εκεί και σήμερα5.

Πίνακας 1. Πέντε τρόποι να αποσπαστεί η πέτρα στο λατομείο, με την κατηγορία φύρας που πήρε ο καθένας σε μια σύγκριση που αναδημοσιεύει το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΕ
ΜέθοδοςΚυρίως γιαΠώς δουλεύειΦύρα σε μια σύγκρισηΠηγές
ΔιαμαντοσύρμαΜάρμαρο και γρανίτη· αρχικές τομές και τετραγωνισμόςΒρόχος από συρματόσχοινο με πέρλες, μέσα από τρύπες, με νερόΣπάνια2,6,11
ΑλυσοπρίονοΜαλακή πέτρα, όπως το μάρμαροΟδοντωτή αλυσίδα σε βραχίονα ανοίγει σχισμήΧωρίς κατάταξη2,7,8
Πυροκροτητικό κορδόνι σε τρύπεςΑρχικές τομές στον γρανίτηΛεπτά φορτία σε πυκνές, παράλληλες τρύπες, όλα μαζίΥψηλή για τις ανατινάξεις γενικά2,11
Σφήνες (plug and feather)Σχίσιμο μπλοκ σε σειρά από τρύπεςΣφήνες που χτυπιούνται μέσα στις τρύπεςΥψηλή5,11
Διογκωτικά υλικάΣχίσιμο χωρίς έκρηξηΥλικό που φουσκώνει μέσα στις τρύπεςΧαμηλή έως μέτρια11

Οι κατηγορίες φύρας προέρχονται από μια σύγκριση του 2018 που αναδημοσιεύει το Κοινό Κέντρο Ερευνών (JRC) της ΕΕ στην τεχνική έκθεση για το Οικολογικό Σήμα των σκληρών επενδύσεων11. Είναι γενικές κατηγορίες, όχι μετρήσεις σε ένα λατομείο. Δεν ξεχωρίζουν ένα προσεκτικά ελεγχόμενο σχίσιμο με κορδόνι, που στοχεύει να μη δημιουργήσει πρόσθετες ρωγμές2, από τις ανατινάξεις γενικά.

Υπαίθριο και υπόγειο λατομείο

Τα περισσότερα λατομεία δουλεύουν στο ύπαιθρο, σε βαθμίδες. Μερικά μπαίνουν μέσα στο βουνό, όπου τα μπλοκ κόβονται απευθείας από τον βράχο· η μελέτη του Τορίνο συνδέει αυτόν τον τρόπο με πολύ κανονικά, ομοιογενή κοιτάσματα και με την υπόγεια εργασία2. Το λατομείο Danby στο Βερμόντ, που ο φορέας του το αποκαλεί «το μεγαλύτερο υπόγειο λατομείο μαρμάρου στον κόσμο», εκτείνεται περίπου 1½ μίλι (2,4 km) μέσα στο βουνό, και ο φορέας γράφει ότι μέσα του δουλεύουν δύο τελάρα και ένα μονοσύρματο12. Αυτή είναι η περιγραφή του ίδιου του φορέα.

Πόσο από το βουνό γίνεται μπλοκ

Μόνο μέρος από όσα κόβονται φεύγει από το λατομείο σε μπλοκ. Προετοιμάζοντας τα κριτήρια του Οικολογικού Σήματος της ΕΕ για τις σκληρές επενδύσεις, το Κοινό Κέντρο Ερευνών έδωσε για λατομείο που παράγει μπλοκ διακοσμητικών λίθων «τυπικό συντελεστή απόληψης» 0,20 έως 0,40, και σημείωσε ότι για τον σχιστόλιθο μπορεί να είναι πολύ χαμηλότερος11. Για τη λεκάνη της Καρράρας παραθέτει μελέτη του 2017 που υπολογίζει ότι κάθε χρόνο παράγονται περίπου 3,0 εκατομμύρια m³ υπολειμμάτων, από τα οποία μόνο περίπου 0,5 εκατομμύρια m³ πωλούνται ή αξιοποιούνται11. Η υπόλοιπη πέτρα έχει κι αυτή χρήσεις: μονόλιθοι για καλλιτεχνικά έργα, ακανόνιστα μπλοκ για προστατευτικά οχημάτων, θραυστά αδρανή και λεπτή σκόνη για προϊόντα συσσωματωμένου λίθου11.

Πώς ορίζεται η απόληψη και ποια νούμερα έχουν δημοσιευτεί για πραγματικά λατομεία, στο άρθρο μας για την απόδοση των λατομείων σε μπλοκ.

Από το δάπεδο του λατομείου στο εργοστάσιο

Τα μπλοκ φεύγουν από το λατομείο για το πριόνι. Ένα εργοστάσιο τα κόβει σε πλάκες σε τελάρο, ένα πλαίσιο με παράλληλες ατσάλινες λάμες, ή σε πολυσύρματο, με πολλά διαμαντοσύρματα το ένα δίπλα στο άλλο. Κάθε τομή κάνει σκόνη μια λωρίδα πέτρας: το 2006 οι κατασκευαστές έδιναν πάχος κοπής 6,5 έως 9 mm για τα τελάρα και περίπου 7 mm για το πολυσύρματο, όσο η διάμετρος της πέρλας14.

Το πώς κάθεται το μπλοκ στο πριόνι αποφασίζει πώς θα δείχνει κάθε πλάκα. Αν μια στρωματωμένη πέτρα κοπεί κάθετα στα στρώματά της, οι πλάκες δείχνουν ρίγες· αν κοπεί κατά μήκος τους, δείχνουν σύννεφο. Αυτή την επιλογή, και το πώς γειτονικές πλάκες γίνονται ζευγάρια bookmatch, εξηγεί το άρθρο μας για τα vein cut, cross cut και bookmatch. Τα μεγέθη των πλακών προκύπτουν από τα μεγέθη των μπλοκ και από το πριόνι: δείτε τα τυποποιημένα μεγέθη πλακών.

Συχνές Ερωτήσεις

Το μάρμαρο βγαίνει από ορυχείο ή από λατομείο;

Από λατομείο. Το μάρμαρο και ο γρανίτης για δόμηση είναι διακοσμητικοί λίθοι, πέτρα που βγαίνει «με σκοπό να δώσει μπλοκ ή πλάκες» συγκεκριμένου μεγέθους και σχήματος1. Τα λατομεία κόβουν ή σχίζουν την πέτρα ώστε να μείνει ολόκληρη, σε εμπορικά μπλοκ που συνήθως ζυγίζουν 5 έως 15 τόνους2. Η λέξη «εξόρυξη» χρησιμοποιείται συχνά για την ίδια δουλειά.

Πώς κόβεται ένα μπλοκ μαρμάρου από το βουνό;

Ανοίγονται τρύπες ώστε να περάσει διαμαντοσύρμα σε βρόχο γύρω από το κομμάτι που θα κοπεί6. Συρματοκοπτικά και αλυσοπρίονα αποκόπτουν ένα μεγάλο κομμάτι, τον πάγκο, με τομές στη βάση, στην πλάτη και στο πλάι2,7. Υδραυλικά μαξιλάρια τον ανατρέπουν πάνω σε στρώμα από χώμα και θραύσματα, και στο δάπεδο τετραγωνίζεται σε εμπορικά μπλοκ7.

Πόσο ζυγίζει ένα μπλοκ λατομείου;

Μια μελέτη ιταλικών λατομείων περιγράφει τα εμπορικά μπλοκ ως μπλοκ που «συνήθως ζυγίζουν 5 έως 15 t»2. Το βάρος ενός συγκεκριμένου μπλοκ προκύπτει από τον όγκο του και την πυκνότητα της πέτρας. Ο πίνακας πυκνοτήτων δίνει την πυκνότητα ανά πέτρα, και ο υπολογιστής βάρους μπλοκ κάνει τον λογαριασμό.

Χρησιμοποιούν τα λατομεία εκρηκτικά στο μάρμαρο και στον γρανίτη;

Ναι, αλλά όχι για να θρυμματίσουν την πέτρα. Στον γρανίτη, το λεπτό πυροκροτητικό κορδόνι σε πυκνές τρύπες ήταν ακόμη η φθηνότερη αρχική τομή σε μελέτη ιταλικών λατομείων του 2001, και τα σωστά εκτελεσμένα σχισίματα δεν αφήνουν πρόσθετες ρωγμές2. Η Καρράρα χρησιμοποιούσε φουρνέλα με πυρίτιδα ως τις αρχές του 20ού αιώνα, με μεγάλη σπατάλη, και αργότερα πέρασε σε πιο ελεγχόμενες εκρήξεις· εκρηκτικά χρησιμοποιούνται εκεί ακόμη5.

Πόσο γρήγορα κόβει το διαμαντοσύρμα;

Εξαρτάται από την πέτρα και από το σύρμα. Σε μελέτη πεδίου σε λατομείο τραβερτίνη στο Ιράν, τα σύρματα έκοβαν περίπου 5,5 έως 7 m² επιφάνειας την ώρα με ταχύτητα σύρματος 30 m/s, και η καλύτερη διάταξη είχε 31 διαμαντένιες πέρλες ανά μέτρο9. Στον σκληρό γρανίτη το σύρμα κοστίζει περισσότερο από το σχίσιμο με πυροκροτητικό κορδόνι, γι' αυτό πολλά λατομεία συνδυάζουν τα δύο2.

Γιατί κάποια λατομεία μαρμάρου είναι υπόγεια;

Όπου το κοίτασμα είναι πολύ κανονικό και ομοιογενές, τα μπλοκ κόβονται απευθείας από τον βράχο, κάτι που ταιριάζει στην υπόγεια εργασία2. Το λατομείο Danby στο Βερμόντ, που ο φορέας του το αποκαλεί το μεγαλύτερο υπόγειο λατομείο μαρμάρου στον κόσμο, εκτείνεται περίπου 1½ μίλι μέσα στο βουνό12.

Πώς το κάνει το Noria Strata

Στο Noria Strata ένα μπλοκ αποκτά την καρτέλα του στο μέτωπο. Οι διαστάσεις και το 3D του παίρνονται με ένα κινητό, μαζί με φωτογραφίες, την ετικέτα του και το μέτωπο από το οποίο βγήκε (μπλοκ). Η καρτέλα μένει με το μπλοκ στην αυλή και στο εργοστάσιο. Κάθε πλάκα κρατά το μπλοκ της και κάθε μπλοκ τις πλάκες του, οπότε από οποιαδήποτε πλάκα γυρίζετε στο μέτωπο και στο λατομείο. Για τη δουλειά του ίδιου του λατομείου, από το μέτωπο ως το τιμολόγιο, δείτε τη διαχείριση λατομείου.

Πηγές

  1. U.S. Geological Survey, National Minerals Information Center. Dimension stone statistics and information usgs.gov/centers/national-minerals-information-center/dimension-stone-statistics-and-information
  2. Mancini, R., Cardu, M., Fornaro, M. & Lovera, E. (2001). Technological and economic evolution of diamond wire use in granite or similar stone quarries. Proceedings of the 17th International Mining Congress and Exhibition of Turkey (IMCET 2001) api.maden.org.tr/uploads/portal/resimler/ekler/01627aa14e37bd1_ek.pdf
  3. Museo Civico del Marmo, Carrara. Catalogue record «Tesa di filo elicoidale» (NCTN 09 00555892, inv. 11132). Catalogo generale dei Beni Culturali, Italian Ministry of Culture; compiled 2004, updated 2006 sigecweb.beniculturali.it/sigec/item/print/ICCD5634338
  4. Museo Civico del Marmo, Carrara. Catalogue record «Puleggia di rinvio» (NCTN 09 00555083, inv. 11114). Catalogo generale dei Beni Culturali, Italian Ministry of Culture sigecweb.beniculturali.it/sigec/item/print/ICCD5634324
  5. Carrara Marble Tour (Dbm S.r.l.) (2018). Marble: the quarrying techniques. 22 February 2018 carraramarbletour.it/en/culture/il-marmo-le-tecniche-di-escavazione
  6. Grimaldi, F. (2023). Come si estrae il marmo dalle cave: tecniche di escavazione e taglio dall'antichità a oggi. Geopop, 16 April 2023 geopop.it/come-si-estrae-il-marmo-dalle-cave-tecniche-di-escavazione-e-taglio-dallantichita-a-oggi
  7. Menduto, T. (2023). Imparare dagli errori: taglio e ribaltamento di bancate nelle cave di marmo. PuntoSicuro, 4 May 2023 (based on INAIL, Illustrazioni delle dinamiche infortunistiche in cava, 2019) puntosicuro.it/infortuni-sul-lavoro-C-138/imparare-dagli-errori-taglio-ribaltamento-di-bancate-nelle-cave-di-marmo-AR-23286
  8. Korman, T., Kujundžić, T., Lukačić, H. & Martinić, M. (2016). The impact of area and shape of tool cut on chain saw performance. Rudarsko-geološko-naftni zbornik 31(3). DOI 10.17794/rgn.2016.3.1 hrcak.srce.hr/file/246327
  9. Bagherpour, R., Khademian, A., Almasi, S. N. & Aalaei, M. (2014). Optimum cutting wire assembly in dimension stone quarries. Journal of Mining and Metallurgy 50A(1): 1–8 jmma.tfbor.bg.ac.rs/Volumes/2014/01.pdf
  10. Samarakoon, K. G. A. U., Chaminda, S. P., Jayawardena, C. L., Dassanayake, A. B. N., Kondage, Y. S. & Kannangara, K. A. T. T. (2023). A review of dimension stone extraction methods. Mining 3(3): 516–531. DOI 10.3390/mining3030029 (abstract) api.crossref.org/works/10.3390/mining3030029
  11. Donatello, S., Garbarino, E., Sanfelix, J., Fernandez Carretero, A. & Wolf, O. (2021). EU Ecolabel criteria for hard covering products. Final Technical Report: criteria and supporting rationale. European Commission, Joint Research Centre susproc.jrc.ec.europa.eu/product-bureau/sites/default/files/2021-04/Final_TR_PUBSY-submit-x.pdf
  12. Vermont Quarries Corp. Danby Quarry (operator website; the operator's own claim) vermontdanbymarble.com/?p=963
  13. CEN (2022). EN 1467:2022 Natural stone – Rough blocks – Requirements. Preview pages of SIST EN 1467:2022 cdn.standards.iteh.ai/samples/72591/b25b7404e3cb4139b24cb91ca3cfd48c/SIST-EN-1467-2022.pdf
  14. Daniel, P. (2006). Multi-wire saws gains ground. Stone Business, 6 December 2006 (trade press) stonebusiness.us/?p=416

Πώς να αναφέρετε αυτό το άρθρο

Poupouliadis, D. (2026). Πώς εξορύσσεται το μάρμαρο και ο γρανίτης: από το βουνό στο μπλοκ. Noria Strata. https://www.noriastrata.com/el/blog/how-marble-and-granite-are-quarried

Ο συντάκτης

Dimitris PoupouliadisCo-founder & Customer Success Manager, Noria Strata

  • λατόμευση
  • λατομείο μαρμάρου
  • λατομείο γρανίτη
  • διαμαντοσύρμα
  • διακοσμητικοί λίθοι
  • μπλοκ λατομείου